Koffiebonen

Koffie is wereldwijd één van de meest genuttigde drankjes. Naar schatting worden er dagelijks ruim 1,5 miljard kopjes koffie gedronken. Ook in Nederland hebben wij daar een fors aandeel in. Het drinken van koffie op bijvoorbeeld de werkvloer of thuis is voor veel mensen vaste prik.

Al sinds de 9e eeuw drinkt men koffie. Logischerwijs is er in al deze jaren het één en ander veranderd. Hedendaags kan je vele verschillende soorten koffie krijgen. Dat loopt uiteen van een koffie verkeerd tot aan een latte machiatto. Bij veel koffiesoorten ontstaat er een mengeling van de koffie en melk.

In dit artikel vertellen we jou alles over koffiebonen. Wat zijn koffiebonen eigenlijk? Waar komen koffiebonen vandaan? Welke verschillende soorten koffiebonen zijn er? Op dergelijke vragen lees je hieronder het antwoord.

Wat zijn koffiebonen? Koffiebonen

De naam koffiebonen doet eigenlijk geen recht aan de werkelijkheid. Koffiebonen zijn namelijk geen bonen, zoals de naam doet vermoeden. Nee, koffiebonen zijn de pitten van de koffiebes. Je kan een koffieboon zien als een volgroeid zaadje van de kers van een koffieplant.

Deze koffieplanten staan momenteel wereldwijd en worden geoogst op het moment dat ze rijp zijn. Hierbij worden de koffiebessen ontdaan van de buitenste laag. Vervolgens onderneemt de koffieproducent nog enkele stappen om de gewenste smaak te krijgen:

  • Allereerst worden de bonen gedroogd;
  • Vervolgens worden de bonen gebrand, waarbij de suikers van de boon gekarameliseerd worden.

De mate van karamelisatie zorgt uiteindelijk voor de branding van de koffieboon. Dit kan variëren van licht gebrand tot zeer donker gebrand; daarover later meer.

Soorten koffiebonen

We gaven hierboven al aan dat de suikers van een koffieboon gekarameliseerd worden. Dit zorgt uiteindelijk voor de smaak van de koffie. Maar, ook tussen de verschillende koffiebonen bestaat een groot verschil. We onderscheiden hierin de volgende soorten:

  • Arabica; de oudste koffieboon die bestaat en hedendaags de meest gedronken soort.
  • Robusta; een koffieboon die meer cafeïne bevat en minder vaak genuttigd wordt dan Arabia.
  • Melange; dit is een samenvoeging van verschillende soorten koffiebonen.

De twee soorten Arabica en Robusta bestaan al sinds jaar en dag. Het verschil is met name in de smaak te proeven. Onderstaande tabel geeft je hierover meer informatie:

Arabica Robusta
Smaak Mild, zacht, subtiel, hoge zuurgraad Vol, krachtig, pittig
Cafeïne Ongeveer 1,5% Tussen de 2 en 2,5%

Dankzij de smaak wordt Arabica het meeste genuttigd. Het verbouwen van Arabica is echter niet gemakkelijk. Deze koffieplanten zijn namelijk erg gevoelig voor ziekten of vorst. Mede daarom worden de meeste Arabica koffiebonen nat verwerkt.

Herkomst koffiebonen

Drogen van koffiebonen
Drogen van koffiebonen

Oorspronkelijk komt de koffieboon uit het Afrikaanse land Ethiopië. Al in de 9e eeuw werd daar de eerste koffieplant gevonden/gebruikt. De koffieplanten groeien in Ethiopië in het tropisch regenwoud. Hedendaags is Ethiopië nog steeds de grootste en belangrijkste producent van koffie.

In Ethiopië wordt de Arabica koffieboon gewonnen; de informatie over deze koffieboon kan je hierboven lezen onder het kopje ‘soorten koffiebonen’.

Nadat in Ethiopië de koffie ‘uitgevonden’ was, begon er een ware expansie over de gehele wereld. Met name de Arabieren speelden hier een belangrijke rol in. Onder andere in Jemen werd de koffieplant ook geplant, wat perfect kon gezien het vochtige klimaat in de valleien.

Ook in Azië werd koffie geproduceerd, mede door Nederlandse inbreng. In de 17e eeuw heeft een Nederlander een koffieplant meegenomen en geplant in Indonesië. Al snel bleek dat het klimaat in Indonesië ook uitermate geschikt is voor de koffiebonen. Door deze ene koffieplant werden er al snel hele plantages opgericht. Dat bleek niet alleen tot Indonesië beperkt te worden; ook andere Aziatische landen volgden al snel.

Momenteel wordt koffie in veel landen gewonnen, waaronder;

  • Colombia
  • Costa Rica
  • Guatemala
  • Kenia
  • Ethiopië
  • Brazilië
  • Indonesië

Het fijne aan koffie is dat een koffieboon uit Costa Rica anders smaakt dan een koffieboon uit Ethiopië. Mede daardoor zijn er in de afgelopen eeuwen erg veel varianten koffie op de markt gebracht. In Nederland zijn we nog steeds voorstander van de Arabica koffiebonen.

We kunnen dus stellen dat de herkomst van koffiebonen zich in Ethiopië bevindt. Vanuit daar heeft koffie de gehele wereld ontdekt en veroverd.

Beste koffiebonen

Arabica koffie
Arabica koffie

Het kopje van deze alinea is wellicht ietwat verwarrend. De beste koffie bestaat namelijk niet; dit is simpelweg een kwestie van smaak. Maar, met dit kopje bedoelen wij iets anders. Je kan hieronder beste koffiebonen lezen voor een espressomachine, voor een volautomatische koffiemachine en pistonmachine en de beste extra sterke koffiebonen.

Espressomachine

Een espressomachine is hedendaags in zeer veel huizen en kantoren te vinden. Het gemak dient de mens en dat geldt ook voor een espressomachine. Bovenal kan koffie uit een espressomachine erg lekker zijn. Daarbij is het wel nodig om de juiste bonen te gebruiken. Wij willen bonen met de volgende eigenschappen adviseren:

  • Medium branding
  • 100% arabica

Veel mensen in Nederland drinken al de Arabica koffiebonen, dus dat is niet heel opvallend. Voor een espressomachine is het daarnaast ook aan te raden om koffiebonen met een medium branding te gebruiken. Dankzij deze koffiebonen kan je de lekkerste smaak verkrijgen.

Volautomatische koffiemachine en pistonmachine

Een volautomatische koffiemachine is ideaal om verschillende soorten koffie te zetten. Je kan met een volautomatische koffiemachine kiezen uit verschillende soorten, bijvoorbeeld cappucino en latte machiatto. Daarbij maakt de machine gebruik van koffiebonen die vervolgens fijn gemalen worden. Maar, welke koffiebonen zijn hiervoor nou het meest geschikt?

  • Medium branding
  • Koffieblend melange

Koffieblend melange betekent in feite dat verschillende soorten koffiebonen door elkaar gehusseld worden. Meestal bestaat een dergelijke blend uit 2 tot 4 verschillende soorten koffiebonen. Dankzij de blend krijgt de koffie constant dezelfde smaak. Erg lekker dus.

Blend melange
Blend melange

Een pistonmachine valt te vergelijken met een volautomatische machine, maar is nóg uitgebreider. Bij een pistonmachine kan je zelf bepalen hoeveel koffiebonen je gebruikt en of je de maling hard of zacht aandrukt. Hierbij kan je het beste de volgende koffiebonen gebruiken:

  • Medium branding
  • Koffieblend melange

Koffiebonen extra sterk

Sterke koffie
Sterke koffie

Extra sterke koffiebonen is eigenlijk een aparte divisie binnen de koffiewereld. Als jij graag extra sterke koffie drinkt, dienen je koffiebonen aan de volgende eigenschappen te voldoen:

  • Donkere branding
  • Arabica

De donkere branding zorgt voor de extra sterke smaak.

Variabelen

Een koffieboon is niet zomaar een koffieboon. Nee, er zit een wereld van verschil tussen koffieboon A en koffieboon B. Hoe dat verschil ontstaat? Wel, daar hebben verschillende variabelen een behoorlijke invloed op. Hieronder bespreken we de drie belangrijkste variabelen.

Branding

In het proces van de koffieproductie is één van de belangrijkste stappen het branden van de bonen. De branding zorgt uiteindelijk voor de smaaksensatie. Hierbij valt onderscheid in verschillende gradaties branding:

  • Lichte branding
  • Medium branding
  • Donkere branding

Bij lichte branding worden de koffiebonen op 196 graden gebrand. Hierbij heeft de koffieboon de kleur van kaneel, de smaak is relatief droog en enigszins zuur.

Bij medium branding worden de koffiebonen op 219 graden gebrand. Hierbij heeft de koffieboon de kleur van een kastanje, de aroma is uitgesproken en de smaak heeft wat zoete invloeden, waaronder karamel.

Bij donkere branding worden de koffiebonen op 230 graden gebrand. Hierbij heeft de koffieboon een donkerbruine kleur en is de smaak pittig en lekker krachtig.

Plaats van groeien

Koffie uit Mexico
Koffie uit Mexico

Bij het kopje ‘herkomst van koffiebonen’ heb je kunnen lezen dat momenteel koffie over de hele wereld verbouwd wordt. Dat heeft als gevolg dat geen één koffieboon dezelfde smaak heeft. Een koffieboon is Indonesië heeft een hele andere smaak dan een koffieboon in Costa Rica. Dat komt deels door de koffieplant zelf; deze verschilt in elk land. Invloeden hierop zijn onder andere het klimaat en de manier van wassen.

Voor de volledigheid hebben we de top 10 van koffielanden op een rijtje gezet. Onderstaand rijtje is gerangschikt op hoeveelheid koffie die geproduceerd wordt:

  1. Brazilië
  2. Vietnam
  3. Colombia
  4. Indonesië
  5. India
  6. Ethiopië
  7. Honduras
  8. Peru
  9. Guatemala
  10. Mexico

Vet

Elke koffieboon bestaat uit bepaalde ingrediënten. Elke koffieboon heeft een bepaalde samenstelling, maar in elke koffieboon bevinden zich vetten. Over het algemeen kunnen we stellen dat een koffieboon voor 15% uit vet bestaat. Deze vetten zijn van invloed op de smaak, maar hebben ook invloed op je koffiemachine.

Gedurende het brandproces van een koffieboon kunnen dergelijke vetten loskomen en zich aan de buitenkant van de koffieboon tonen. Dat noemt men in vakjargon ‘transpireren’. Deze transpiratie kan van grote invloed zijn op de smaak van de koffieboon. Mede daarom worden de meeste koffiebonen, die wij in Nederland nuttigen, al voor het transpireren van de brander afgehaald.

Het is overigens aan te raden om af en toe je machine schoon te maken. Anders kunnen de vetresten van de koffiebonen zich opstapelen en voor een verstopping zorgen.

Decaf bonen

Decaf bonen
Decaf bonen

Een vak apart binnen de koffiewereld zijn de decaf bonen. Dergelijke bonen bevatten een stuk minder cafeïne dan reguliere koffiebonen. Voor veel mensen bieden dergelijke decaf bonen uitkomst. Deze mensen willen wel genieten van de smaak van koffie, maar willen geen last hebben van de gevolgen van cafeïne.

Cafeïne kan namelijk een grote invloed op het menselijk lichaam hebben. Dat wordt versterkt indien een persoon meerdere kopjes koffie op één dag drinkt. Het lichaam kan dan enigszins ongeregeld raken. Een uitkomst daarvoor zijn de decaf bonen.

Let op; decaf bonen bevatten altijd een heel klein beetje cafeïne. Er bestaan simpelweg geen koffiebonen die helemaal geen cafeïne bevatten. De decaf bonen hebben echter een dusdanig kleine hoeveelheid cafeïne in zich, waardoor het menselijk lichaam dit niet eens merkt.

Prijs koffiebonen

Als je een zak koffiebonen in de supermarkt koop, dien je hier een bepaald bedrag voor af te rekenen. Dat bedrag kan echter flink verschillen. De koffiebonen van merk A kunnen bijvoorbeeld een stuk duurder zijn dan de koffiebonen van merk B. Hoe komt dat?

Allereerst is koffie een importproduct. Dat betekent dat wij de bonen uit andere landen moeten halen. Door valutaschommelingen en importheffingen kan er een verschil ontstaan. De prijs van koffiebonen fluctueert dus regelmatig.

Wat betreft koffiebonen kunnen we in ieder geval de volgende richtlijnen aanhouden:

  • Prijs per kopje = € 0,10
  • Aantal koffiebonen per kopje = ongeveer 8 gram
  • Aantal koppen uit 1 kilogram verpakking = ongeveer 130 kopjes

We kunnen daarmee stellen dat de gemiddelde prijs van 1 kilogram koffiebonen rond de € 13,00 ligt. Eén en ander kan verschillen, afhankelijk van de producent en de aanbieder.

Koffiebonen bewaren

Koffiebonen bewaren

Heb jij je favoriete koffiebonen ingekocht bij de supermarkt? De kans is groot dat je dan een voorraadje in je kast hebt liggen. Zeker als je favoriete koffiebonen in de aanbieding waren bij de supermarkt. Hoe kan je deze koffiebonen dan het beste bewaren?

Voor alle informatie omtrent het bewaren van koffiebonen, verwijzen we jou graag naar ons artikel hierover. In dit artikel bespreken we alle ins en outs met betrekking tot het bewaren van koffiebonen.